Het land

Omdat we uit Polen hebben geadopteerd, hebben we op deze pagina algemene informatie over het land zelf neergezet. Interessant om te lezen als je meer over dit land te weten wilt komen.

Algemeen


Naam: Polen (Polska) 
Officiële naam: Rzeczpospolita Polska (Poolse republiek) 
Oppervlakte: 312.684 vierkante kilometer (7,5 x Nederland) 
Inwoners: ruim 38 miljoen 
Hoofdstad: Warschau (Warszawa) 
Taal: Pools 
Godsdienst: Rooms-Katholiek (95%, waarvan 75% praktiserend) 
Munteenheid: Zloty (spreekt uit: zwottie), volgens koers van februari 2014 is 1 euro 4,18 Zloty waard en 1 Zloty is €0,24.

 

 

Ligging

De Republiek Polen ligt in centraal- Europa en grenst in het westen aan de Bondsrepubliek Duitsland, in het zuiden aan Tsjechie en Slowakije en in het Oosten aan Litouwen, Wit Rusland en Oekraine. Rusland en de Baltische Zee vormen de noordgrens van Polen. Polen bestaat uit 16 provincies.
Wil je meer weten over de provincies zelf, klik dan op deze link.

Republiek

De Republiek Polen is een parlementaire republiek met een tweekamerstelsel en een president als staatshoofd. De wetgevende macht berust bij de lagere kamer, de Sejm (460 leden), en de Senaat (100 senatoren). Het hoogste uitvoerende orgaan is de Raad van Ministers (de regering), met aan het hoofd de premier. 

10 april 2010: Polen is in rouw. Op deze dag is het vliegtuig neergestort met daarin o.a. de president van Polen, Lech Kaczynski (60), zijn vrouw en een groot aantal hoogwaardigheidsbekleders. Alle inzittenden zijn om het leven gekomen. De delegatie vloog naar Rusland om een herdenking bij te wonen van de 22.000 Poolse krijgsgevangenen die vanaf 1940 in Katyn werden vermoord door de geheime dienst van de Sovjet-Unie. 
Deze link heeft de namen van alle presidenten die in Polen hebben geregeerd.   

Klimaat 


Polen beschikt over een landklimaat. Dit wil zeggen: warme zomers en koude winters. In de zomermaanden ligt de temperatuur in het algemeen boven de 30 graden en in de winter kunnen er weer temperaturen van -30 graden gehaald worden. De winters zijn dan ook bijzonder geschikt voor wintersportvakanties omdat er een behoorlijk pak sneeuw kan vallen. De winters duren van ca. half december tot in april en zijn door de oostenwinden in het oosten en het zuiden erg streng met veel sneeuwval. Rivieren en meren zijn in die regio’s dan grotendeels bevroren. In de lange, warme zomerperiode stijgt de temperatuur gemakkelijk tot boven 25°C. In de winter daalt het kwik tot ver onder 0°C. De laagste temperatuur ooit werd in de middelgebergten gemeten: -42 °C en de hoogste temperatuur in Neder-Silezië: 40,2 °C.  

Actuele weersverwachting:  KIJK HIER!!!

Bevolking


Polen heeft 38.500.696 (2008) inwoners. Het land heeft een bevolkingsdichtheid van 123 inwoners per km2. 
De grootste steden zijn:
* Warschau 1.800.000 inwoners 
* Lodz 825.000 inwoners 
* Krakow 745.000 inwoners 
* Wroclaw 643.000 inwoners 
* Poznan 582.000 inwoners 
* Gdansk 468.000 inwoners

In de laatste 200 jaar zijn vele Polen naar het buitenland vertrokken. In de Verenigde Staten leven ruim 10 miljoen mensen van Poolse afkomst, maar ook Brazilië (2 miljoen) heeft een grote groep Poolse immigranten. Tegenwoordig emigreren steeds meer Polen (vaak tijdelijk) naar Ierland, Groot-Brittannië, Australië, Nederland en andere EU-landen. Ze werken meestal in de landbouw, bouw en vrouwen vaak als au-pair, verpleegkundige of in de horeca. Ook hoger opgeleide Polen gaan steeds vaker naar het buitenland.

Beroemdheden

Een aantal bekende mensen van Poolse afkomst zijn:
Frédéric Chopin (componist, pianist),
Nicolaas Copernicus (wiskundige, arts, jurist, sterrenkundige), 
Johannes Paulus 2 (priester, kardinaal en paus),
Lech Walesa (politicus, oud-vakbondleider, ex-president).
Janusz Korczak (kinderarts, pedagoog en kinderboekenschrijver. Hij is minder bekend in Nederland, maar hij verdiend een grote bekendheid!). 

Natuur


De natuur is een van de grootste Poolse attracties: wild, onaangetast, gekenmerkt door grote biologische diversiteit, zoals dit nog maar in weinig landen in Europa en in de wereld voorkomt. De natuur is bovendien voor iedereen toegankelijk. In het zuiden van het land bevinden zich bergketens, waarvan de hoogste top, de Rysy, 2.499 m boven de zeespiegel uitstijgt. De bergstreken trekken veel toeristen die op zoek zijn naar rust, naar prachtige vergezichten en 's winters naar allerlei vormen van wintersport. Een ander zeer populair vakantiegebied is het noordoosten; hier liggen de groene longen van Polen, het "Land van de Duizend Meren". Ruim 100 km daarvandaan, in de buurt van Bialowieza, bevindt zich het Bialowieza Nationaal Park - een ongerept oerbossengebied, uniek in Europa, dat met veel zorg wordt beschermd.

Klik HIER voor een lijst van de Nationale Parken.  

Bijna 1/3 van oppervlakte van Polen is bedekt met bossen, die voor vele wilde diersoorten, zoals reeën, wilde zwijnen, dassen, hazen en vossen, een habitat vormen,. In sommige gebieden kan men zelfs beren en wolven aantreffen. In het Oerwoud van Bialowieza loopt een kudde van circa 300 wisenten vrij rond. Dankzij een Poolse reddingsactie is deze grootste Europese zoogdiersoort voor uitsterven behoed.

Tweede Wereldoorlog


Het begin van de Tweede Wereldoorlog in Polen ontstond toen Nazi-Duitsland Polen binnen viel op 1 september 1939. Op 17 september 1939 viel de Sovjet-Unie Polen ook binnen Dit hadden ze afgesproken in een geheim verdrag onderling. In het oosten van Polen worden vrijwel onmiddellijk na de inval van de Sovjets, intellectuelen massaal opgepakt en gedeporteerd naar kampen in Rusland, waar ze in 1940 samen met duizenden krijgsgevangenen worden vermoord, onder andere in Katyn. Vele krijgsgevangen sterven van ontberingen in de kampen. De regering en een deel van de krijgsmacht wijken uit via Roemenië naar Frankrijk. De joden in Polen worden gedwongen om onder erbarmelijke omstandigheden in ghetto's te gaan leven. De grootste ghetto's bevinden zich in Warschau, Lodz en Krakau. Joden van het platteland worden massaal naar de ghetto's in de grote steden gestuurd, voorzover ze al niet vermoord waren door de nazi's. In 1942 beginnen de Duitsers met het transport van de joden in het ghetto naar de vernietigingskampen. Het bekendste concentratiekamp was Auswitz-Birkenau. Dat lag bij Krakow in Polen. Hier hier werden meer dan 1.000.000 mensen vermoord.

De Tweede Wereldoorlog maakte van Polen de killing fields van Europa. Bijna 6 miljoen Polen komen om, waarvan ruim 3 miljoen joodse Polen. In totaal 20% van de vooroorlogse Poolse bevolking, het hoogste percentage van welk bezet land ook. Daarnaast is Polen de laatste rustplek voor de honderdduizenden gedeporteerde West- en Zuid-Europese joden, zigeuners en andere vervolgde minderheden. De vernietigingskampen werden door de Duitsers in Polen gemaakt vanwege logistieke redenen. Het was gewoon goedkoper om een half miljoen West-Europese joden naar Polen te transporteren dan 3,5 miljoen Poolse joden naar o.a. Frankrijk. 

Belangrijke historische data

  966 - Polen wordt tot het Christendom bekeerd 
1025 - Kroning van de eerste Poolse koning (Boleslaw Chrobry) 
1596 - Warszawa neemt de rol van hoofdstad van Polen over van Krakow 
1795 - De laatste opdeling van Polen. Polen verdwijnt voor meer dan 120 jaar van de kaart van Europa. 
1918 - De Poolse staat wordt uitgeroepen 
1939 - Begin WO-2; Duitsland en de Sovjet-Unie vallen Polen binnen 
1945 - Bevrijding van de Duitse overheersing 
1945 - Begin van het communistische regime 
1980 - Ontstaan van Solidarnosc (Solidariteit) 
1989 - Einde van het communistische regime 
1999 - Toetreding van Polen tot de NATO
2004 - Toetreding van Polen tot de EU 
2007 - Grensovergang Polen met EU landen verdwijnen

Feestdagen

Nieuwjaarsdag: 1 januari
Pasen: maart/april
Dag van de Arbeid: 1 mei
Dag van de constitutie: 3 mei (dag waarop in 1791 de eerste Poolse grondwet werd aangenomen)
Sacramentsdag: mei/juni
Maria Hemelvaart: 15 augustus
Allerheiligen: 1 november
Bevrijdingsdag: 11 november (de dag waarop Polen in 1918 haar onafhankelijkheid herwon)
Kerstmis: 25 december 

Poolse taal

Wil je meer weten over de oorsprong en de uitspraak van de poolse taal, KLIK HIER
Hieronder een aantal poolse woorden en uitdrukkingen (met soms tussen haakjes de uitspraak): 
*   ja = tak 
*  nee = nie (njè)
*  dank u = dziekuje (dzjenkoeje) 
*  alstublieft = prosze (prosje) 
*  ik heet... = nazywam sie... (naziwam sjew) 
*  hoe gaat het = co slychac (tso swichatsj) 
*  goedemorgen/ goedemiddag = dzien dobry (dzjen dobri) 
*  goedenavond = dobry wieczor (dobri vjetsjoer) 
*  ik spreek geen pools = nie mowie po polsku (nje moevje po polskoe) 
*  Nederland = Holandia (cholandieja) 
*  Polen = Polska 
*  kind = dziecko (dzjetsko) 
*  papa = tato 
*  mama = mama 
*  opa = dziadek (dzjadek) 
*  oma = babca (babsja)
*  tante = ciocia (tsjotja)
*  kusje = boezie 
*  lief = kochany 
*  mooi = ladne (watne) 
*  tot ziens = do widzenia (do vidzenja)

Wapen van Polen

De Poolse vlag 


Betekenis van de Poolse vlag: De kleuren wit en rood zijn afgeleid van het Poolse staatswapen.
Dat kwam al voor in het begin van de 13e eeuw; witte adelaar op een rood veld.
In de huidige vorm is deze vlag officieel vastgesteld op 1 augustus 1919 en nogmaals op 20 maart 1956.

 

Volkslied

Klik hieronder om het nationale volkslied van Polen te horen. 

Voor degene die dit volkslied mee willen zingen, hieronder de tekst :-)
Jeszcze Polska nie zginęła 
Kiedy my żyjemy,
Co nam obca przemoc wzięła,
Szablą odbierzemy.

Refrein:
Marsz, marsz, Dąbrowski,
Z ziemi włoskiej do Polski
Za twoim przewodem,
Złączym się z narodem.
Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,
Będziem Polakami,
Dał nam przykład Bonaparte,
Jak zwyciężać mamy.
Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,
Będziem Polakami,
Dał nam przykład Bonaparte,
Jak zwyciężać mamy.
Marsz, marsz, Dąbrowski ...

Marsz, marsz, Dąbrowski,
Z ziemi włoskiej do Polski
Za twoim przewodem,
Złączym się z narodem.
Jak Czarniecki do Poznania,

Po szwedzkim zaborze,
Dla ojczyzny ratowania,
Wrócim się przez morze.
Marsz, marsz, Dąbrowski ...

Już tam ojciec do swej Basi,
Cały zapłakany -
Słuchaj jeno, pono nasi
Biją w tarabany.
Marsz, marsz, Dąbrowski ...

Vertaling Nederlands:
Nog is Polen niet verloren,
Zolang wij leven,
wat een vreemde mogendheid ons ontnomen heeft,
Nemen wij met de sabel terug.
Mars, mars Dabrowski,
Uit het Italiaanse land naar Polen,
Onder jouw leiding,
Zullen wij ons met onze natie verenigen! 
Wij gaan over de Wisla, over de Warta
Wij zullen Polen blijven,
Bonaparte gaf ons het voorbeeld,
hoe je moet overwinnen.
Mars, mars Dabrowski ...
Zoals Czarniecki naar Poznan
Over de zee terugkeerde,
Om het vaderland te redden
Na de Zweedse invasie.
Mars, mars Dabrowski ...
En Vader spreekt dan tot zijn Basia,
Met tranen in zijn stem:
"Luister daar, hoe de onzen
Op de trommels slaan!" 
Mars, mars Dabrowski ...

Architectuur

In Polen vind je soms erg leuke of bijzondere gebouwen. Hieronder zie je er alvast drie:

Lokatie: Sopot in het uiterste noorden van Polen. De ‘crooked house’ was in 2003 gemaakt door Szotynscy Zaleski, gebaseerd op een tekening van Jan Marcin Szancer en Per Dahlberg. Het is de meest gefotografeerde gebouw in Polen.

Het 'huis op de kop' in Szymbark

Bijzondere Wang kerk (700 jaar oud bouwwerk van Noorse houtbouwkunst) in Karpacz.

Toiletgebruik

Ben je een cirkel of een driehoek? Er zijn toiletten in Polen waar geen bekend tekentje opstaat van een mannetje of een vrouwtje. In plaats daarvan zie je soms alleen een cirkel of een driehoek op de deur staan. Dan is het natuurlijk wel handig om te weten welk teken waar voor staat. Hieronder kun je zien tot welke groep jij behoord. 

  

Poolse namen top 10

De namen top 10 van Poolse kinderen (2013). Om een idee te krijgen welke namen daar vaak voorkomen ;-)

Jongensnamen

  1. Jan
  2. Jakub
  3. Antoni
  4. Franciszek
  5. Aleksander
  6. Filip
  7. Kacper
  8. Szymon
  9. Bartek
  10. Mateusz

Meisjesnamen

  1. Zofia
  2. Julia
  3. Zuzanna
  4. Maja
  5. Aleksandra
  6. Hanna
  7. Lena
  8. Alicja
  9. Natalia
  10. Maria

 

Liedjes

Hieronder zie je twee liedjes die je alvast goed kunt oefenen als je voor adoptie naar Polen gaat. Onze kinderen vonden het erg leuk dat we een Pools liedje konden zingen...

Het eerste liedje heet Panie Janie (spreekt uit Paanje Jaanje) en is eigenlijk het Poolse Vader Jacob. 

Het liedje hieronder is het Poolse verjaardagslied: sto lat (100 jaar). Altijd leuk om dit met de kinderen te zingen op de verjaardagen!